Marketplace online สำหรับสินค้าเกษตรและอาหารเพื่อสุขภาพ!

ข้าวก่ำล้านนา (Khao Kum Lanna)

ข้าวก่ำล้านนา (Khao Kum Lanna) หมายถึงข้าวเหนียวที่มีเมล็ดสีดำ ที่ได้จากข้าวก่ำพันธุ์ดอยสะเก็ด ข้าว ก่ำพันธุ์อมก๋อย ข้าวก่ำพันธุ์พะเยา และข้าวก่ำพันธุ์พื้นเมือง ซึ่งเป็นข้าวเหนียวดำไวต่อช่วงแสง ปลูกในฤดูนาปี ใน พื้นที่ภาคเหนือตอนบน 8 จังหวัด คือ จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน แพร่ น่าน พะเยา และแม่ฮ่องสอน

ลักษณะของสินค้า
  1. พันธุ์ข้าว : พันธุ์ก่ำดอยสะเก็ด พันธุ์ก่ำอมก๋อย พันธุ์ก่ำพะเยา และข้าวก่ำพันธุ์พื้นเมือง
  2. ประเภทข้าวก่ำล้านนา
  3. ข้าวกล้อง
  4. ข้าวสาร
  5. ลักษณะทางกายภาพ
  6. ข้าวก่ำดอยสะเก็ด ลำต้นมีลักษณะเป็นสีม่วงเข้มหรือสีดำ เปลือกเมล็ดสีม่วง เมล็ดข้าวกล้องสีม่วงขนาดเมล็ดกว้างประมาณ 3.3 มิลลิเมตร ยาวประมาณ 9.7 มิลลิเมตร หนาประมาณ 1.91มิลลิเมตร
  7. ข้าวก่ำอมก๋อย ลำต้นมีลักษณะเป็นสีม่วงปนเขียว เมล็ดข้าวกล้องและเยื่อหุ้มเมล็ดสีม่วง ขนาดเมล็ดกว้างประมาณ 3.0 มิลลิเมตร ยาวประมาณ 8.9 มิลลิเมตร
  8. ข้าวก่ำพะเยา ลำต้นมีลักษณะเป็นสีม่วง เมล็ดข้าวกล้องสีม่วง ขนาดเมล็ดกว้างประมาณ 2.93 มิลลิเมตร ยาวประมาณ 7.7 มิลลิเมตร หนาประมาณ 1.91 มิลลิเมตร
  9. ข้าวก่ำพันธุ์พื้นเมือง ลำต้นมีลักษณะเป็นสีม่วง สีม่วงปนเขียว หรือสีเขียว เมล็ดข้าวเปลือกสีฟางหรือฟางอมม่วง
  10. คุณสมบัติของสินค้า

เป็นข้าวที่มีเมล็ดข้าวสีม่วงหรือสีดำ มีคุณค่าทางโภชนาการสูง มีสารแกมมาโอรีซานอล (Gamma oryzanol) สารแอนโทไซยานิน (Anthocyanin) และมีวิตามินอี(Vitamin E) ที่มีประโยชน์ต่อ ร่างกายระดับสูง

ข้าวก่ำล้านนา.jpg

กระบวนการผลิต

การปลูก
1. เมล็ดพันธุ์ข้าว ต้องเป็นเมล็ดพันธุ์ข้าวก่ำดอยสะเก็ด ข้าวก่ำอมก๋อย ข้าวก่ำพะเยา หรือข้าวก่ำ พื้นเมือง ที่มีคุณภาพดี ไม่มีสิ่งเจือปน จากแหล่งเมล็ดพันธุ์ได้แก่ หน่วยวิจัยข้าวก่ำ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวเชียงใหม่ ศูนย์วิจัยข้าวเชียงใหม่ หรือเมล็ดพันธุ์ที่เกษตรกรผลิตเองที่สามารถตรวจสอบ คุณภาพได้
2. ปลูกในช่วงฤดูนาปี ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงเดือนสิงหาคม
3. เก็บเกี่ยวระยะพลับพลึง ระหว่างเดือนตุลาคมถึงต้นเดือนธันวาคม
4. การเก็บรักษาผลผลิตข้าวให้มีความชื้นที่เหมาะสมไม่เกินร้อยละ 15
5. เกษตรกร/กลุ่มเกษตรกร ต้องมีระบบการบันทึกข้อมูลการจัดการที่สามารถตรวจสอบได้ตั้งแต่ เมล็ดพันธุ์ข้าว ระบบการปลูก และคุณภาพข้าวเปลือก

การแปรรูป
1. ผลผลิตข้าวเปลือก นำมาแปรสภาพเป็นข้าวกล้อง ข้าวสาร โดยโรงสีที่อยู่ในเขตพื้นที่ 8 จังหวัด คือ เชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน แพร่ น่าน พะเยา และแม่ฮ่องสอน เท่านั้น
2. การแปรรูปต้องมีการบริหารจัดการในเรื่องต่อไปนี้
1. การรับซื้อข้าวเปลือก
- ต้องมาจากเกษตรกร/กลุ่มเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนสมาชิก และได้ปฏิบัติตามวิธีการปลูกข้าวก่ำล้านนา
- ต้องมีการระบุชื่อเกษตรกร/กลุ่มเกษตรกร สถานที่ปลูกข้าว วันที่รับซื้อข้าว ปริมาณซื้อขาย โดยการสรุปการรับซื้อข้าวเปลือกประจำวันและรายเดือน
- มีการแยกจัดเก็บข้าวเปลือกข้าวก่ำล้านนา ออกจากข้าวพันธุ์อื่นหรือข้าวก่ำล้านนาที่ไม่ได้ เป็นสมาชิกในกลุ่มผู้ผลิต ซึ่งไม่สามารถตรวจสอบและติดตามได้
- มีการตรวจสอบคุณภาพของข้าวเปลือกข้าวก่ำล้านนา ณ จุดรับซื้อข้าวเปลือก ได้แก่ วัดความชื้น สิ่งเจือปน เมล็ดข้าวปนอื่นๆ
2. การสีข้าว
- ข้าวเปลือกถูกนำมาสีในโรงสีที่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นสมาชิกที่ผลิตข้าวก่ำล้านนาในปีการผลิต
- มีการบันทึกข้อมูลต่างๆ ในการสีข้าว ได้แก่ วันที่บันทึก ที่มาของข้าวเปลือก ปริมาณข้าวเปลือก ปริมาณข้าวกล้อง ข้าวสาร ที่ได้จากการสีตามกระบวนการแปรสภาพข้าวก่ำล้านนา
- ถ้ามีการสีข้าวชนิดอื่นๆ ที่ไม่ใช่ข้าวก่ำล้านนาจากแปลงสมาชิกผู้ผลิตข้าวก่ำล้านนา ต้องมีการล้างเครื่องสีข้าว ให้สะอาดตามกรรมวิธีที่ถูกต้อง

การบรรจุหีบห่อ
1. ข้าวกล้อง ข้าวสาร ที่ได้จากการสีของโรงสีสมาชิก ต้องแยกจัดเก็บไว้ในถุงส่าหรับข้าวก่ำล้านนาโดยเฉพาะ 2. รายละเอียดบนฉลากให้ประกอบด้วยคำว่า "ข้าวก่ำล้านนา" และ/หรือ "Khao Kum Lanna"
3. ให้ระบุ น้ำหนัก จำนวนถุง และวันที่บรรจุ

ความสัมพันธ์ระหว่างสินค้ากับแหล่งภูมิศาสตร์

ลักษณะภูมิประเทศ

ดินแดนล้านนามีภูมิประเทศเป็นภูเขาสลับซับซ้อน มีเนินเขา สลับแอ่งน้ำแคบๆ บริเวณที่ราบลักษณะ ดินมีความอุดมสมบูรณ์ปานกลาง เป็นดินตะกอนน้ำพัดพาและดินที่เกิดจากแรงโน้มถ่วงตะกอนทับถม ดินชั้น บนเป็นดินร่วนปนทราย ดินชั้นล่างเป็นดินร่วนเหนียวปนทราย พื้นที่ปลูกข้าวจึงหลากหลายทั้งพื้นที่ลุ่มและบน ไหล่เขาในลักษณะข้าวนาสวนและข้าวไร่ ดังนั้นข้าวเหนียวดำหรือข้าวก่ำจึงปลูกทั้งพื้นที่ราบลุ่ม พื้นที่เชิงเขา และบนเขา

ลักษณะภูมิอากาศ

สภาพภูมิอากาศอยู่ในแบบร้อนค่อนข้างไปทางอบอุ่น ในฤดูหนาวอากาศค่อนข้างเย็น ในฤดูร้อนอากาศ ร้อนจัด อยู่ในเขตลมมรสุม มีฤดูฝนประมาณ 6 เดือน ฤดูฝนระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม ได้รับลมมรสุมพัดมาจากทางใต้ นำความชุ่มชื้นมาจากทะเล มักมีพายุหมุนเขตร้อนหรือดีเพรสชั่นจากทะเลจีนใต้จากทางตะวันออก ทำให้มีฝนตกติดต่อกันหลายวัน ฤดูแล้งระหว่างเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์จะได้รับลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือจากประเทศจีน นำเอาความแห้งแล้งและหนาวเย็นลงมา และในช่วงปลายฤดูร้อนระหว่างเดือนมีนาคมถึงเมษายน จะเป็นช่วงที่พระอาทิตย์ตั้งฉากเคลื่อนเข้ามาใกล้ภาคเหนือทำให้อากาศร้อนจัด ดินแดนล้านนามีฤดูหมุนเวียนในช่วงเวลาต่างๆอย่างเหมาะสม ช่วงฤดูฝนมีอากาศร้อนเหมาะแก่การ เพาะปลูกเพราะพืชผลเจริญงอกงามดีฤดูแล้งเป็นช่วงเวลาที่เหมาะแก่การเก็บเกี่ยวพืชผลและเก็บไว้ในยุ้งฉาง เพราะอากาศแห้งทำให้พืชผลไม่เสียหาย

ประวัติความเป็นมา

ล้านนาเป็นชื่ออาณาจักรโบราณ ตั้งอยู่แถบภาคเหนือตอนบนของประเทศไทยอดีตเคยเป็นกลุ่มบ้าน เมืองที่มีอิสระและประวัติศาสตร์อันยาวนาน อุดมไปด้วยมรดกทางศิลปวัฒนธรรม มีแบบแผนประเพณีเป็นเสน่ห์ ให้ผู้คนมาเยี่ยมเยือน มีพื้นที่ครอบคลุม 8 จังหวัด ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน แพร่ น่าน พะเยา และแม่ฮ่องสอน ซึ่งปรากฏหลักฐานการเกษตรกรรมร่องรอยของข้าวเปลือก ที่ถ้ำปุงฮุง จังหวัดแม่ฮ่องสอน อายุประมาณ 5,000-5,500 ปีและจากหลักฐานศิลาจารึกล้านนาในพับหนังสา พบข้อความ "ข้าวก่ำหลวง เดือน 9" ข้าวก่ำล้านนา เป็นข้าวเหนียวดำที่เป็นอาหารของคนในถิ่นล้านนา เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สร้าง นวัตกรรมในการเพาะปลูกและโภชนาของชุมชน โดยจะปลูกข้าวเหนียวขาวเป็นอาหารหลักในนาข้าว และจะ ปลูกข้าวเหนียวดำบริเวณต้นทางที่จะปล่อยน้ำเข้านา เพื่อให้น้ำที่ผ่านนาข้าวเหนียวดำ นำสารที่เป็นสีของใบข้าว เมล็ดข้าว ที่เรียกว่า สารแอนโทไซยานิน (Anthocyanin) ไหลเข้าวนในนาเพื่อไล่แมลง และป้องกันการเกิดโรคต่างๆ ที่จะทำลายต้นข้าว ซึ่งเป็นความเชื่อของชาวล้านนาว่า "ข้าวก่ำ"เป็นพญา คือ เจ้าแห่งข้าว ทั้งหลาย สามารถป้องกันผองภัยให้กับข้าวอื่นๆได้และใช้เป็นวัตถุดิบในการทำขนมหวาน ในเทศกาลประเพณี ต่างๆ ของชาวล้านนา เช่น งานเลี้ยงผี งานปอยหลวง งานกินก๋วยสลาก เป็นต้น โดยใช้ข้าวเหนียวดำเป็นหลัก ทำให้ขนมมีสีสวยเหมาะสำหรับงานเทศกาลพิเศษ ได้แก่ ขนมจ๊อก ข้าวต้มหัวหงอก ข้าวหนุกงา และข้าวอีตู และยังคงใช้เป็นเครื่องสักการบูชา ในพิธีเซ่นสรวงตามประเพณีของชาวล้านนา ที่ยึดถือและปฏิบัติสืบมาจนถึง ปัจจุบัน

ขอบเขตที่ตั้งแหล่งภูมิศาสตร์

ขอบเขตพื้นที่การผลิตข้าวก่ำล้านนา อยู่ในเขตพื้นที่ครอบคลุมทั้งหมด 8 จังหวัดในเขตภาคเหนือ ตอนบน คือ จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง ลำพูน แพร่ น่าน พะเยา และแม่ฮ่องสอน

แผนที่ภาคเหนือ.jpg

การพิสูจน์แหล่งกำเนิด

  1. ข้าวก่ำล้านนาจะต้องมีการผลิตในเขตพื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ตามกระบวนการผลิตข้างต้น
  2. กระบวนการผลิตจะต้องผ่านการควบคุมตรวจสอบ คือ มีการขึ้นทะเบียนสมาชิกผู้ผลิตข้าวก่ำล้านนา รวมทั้งต้องมีเอกสารกำกับเพื่อการตรวจสอบย้อนกลับได้

อ้างอิงข้อมูลจาก

www.ipthailand.go.th

โดย: Farmstory 2020/06/22

บทความที่คุณอาจสนใจ

ปัญหาภัยแล้งรับมืออย่างไร ?+'.jpg'
ปัญหาภัยแล้งรับมืออย่างไร ?

ปัญหาภัยแล้วในปี 2563 นี้ถือเป็นวิกฤตเลยก็ว่าได้ ดังนั้นการเตรียมตัวรับมือกับปัญหาภัยแล้งนั้นถือว่าเป็นเรื่องใกล้ตัวและมีความสำคัญอย่างมาก เราจึงรวบรวมวิธีแก้ปัญหาที่สามารถนำไปปรับใช้ได้ในระยะสั้นและยาว

เกษตรทฤษฎีใหม่ ช่วยเกษตรกรไทย ปลูกสิ่งดี ๆ+'.jpg'
เกษตรทฤษฎีใหม่ ช่วยเกษตรกรไทย ปลูกสิ่งดี ๆ

คำว่า “เกษตรทฤษฎีใหม่” คงเคยได้ยินกันมาพอสมควร เป็นพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 9 ซึ่งพระองค์ได้ทรงมอบแนวคิดให้กับเกษตรกรในการใช้พื้นที่เพาะปลูกและทำการเกษตรอย่างคุ้มค่า

ความแตกต่างระหว่างการการทำเกษตรเคมี เกษตรแบบธรรมชาติและเกษตรอินทรีย์+'.jpg'
ความแตกต่างระหว่างการการทำเกษตรเคมี เกษตรแบบธรรมชาติและเกษตรอินทรีย์

รู้หรือไม่ !? ความแตกต่างระหว่างการการทำเกษตรเคมี เกษตรแบบธรรมชาติและเกษตรอินทรีย์ ให้ผลผลิตและรายได้ที่ต่างกันด้วย

สาคูพัทลุง ตอนที่ 1+'.jpg'
สาคูพัทลุง ตอนที่ 1

สาคูพัทลุงที่เป็นมากกว่าแป้งทำขนม แต่รวมถึงความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ สายน้ำ และชีวิตคนพัทลุง