Marketplace online สำหรับสินค้าเกษตรและอาหารเพื่อสุขภาพ!

สาคูพัทลุง ตอนที่ 1

สาคูพัทลุงที่เป็นมากกว่าแป้งทำขนม แต่รวมถึงความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ สายน้ำ และชีวิตคนพัทลุง

สาคูพัทลุงเป็นพืชท้องถิ่นที่กลับมาได้รับความนิยมอีกครั้ง แป้งสาคูที่มาจากต้นสาคูแท้ๆ มีลักษณะเด่นเรื่องสี รสชาติและความเหนียวของเมล็ดสาคู เพราะดินในจังหวัดพัทลุงนั้นเหมาะกับการปลูกต้นสาคูที่สุด ทำให้รสชาติอร่อยและหอมมันมากกว่าสาคูจากแป้งอเนกประสงค์ แต่รู้หรือไม่ แป้งสาคูนั้นเปรียบเหมือนผลพลอยได้ของต้นสาคูเท่านั้น เพราะประโยชน์ของสาคูนั้นมีมากกว่านั้น ตั้งแต่ ราก ลำต้นจนถึงใบ ล้วนแต่เป็นประโยชน์ทั้งสิ้น ทาง Farm story ได้มองเห็นถึงความสำคัญของสาคูพัทลุงโดยเฉพาะในเรื่องของสิ่งแวดล้อม น้ำ ระบบนิเวศ สิ่งเหล่านี้คือสิ่งสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตและความเป็นอยู่ของคนพัทลุง เราจึงได้สอบถามกับเครือข่ายชุมชนคนพัทลุงและเจ้าของสินค้าที่ลงขายสาคูพัทลุงกับเราซึ่งมีทั้งหมด 2 ร้านด้วยกัน คือ คุณแจนจาก "สาคูต้น อย่างคูล" และคุณสาจาก "สาคูต้นออแกนิกพัทลุง"

สาคูพัทลุง หรือ ต้นปาล์มสาคูยอดแดง (Metroxylon sagus Rottb.)

สาคูพัทลุงเป็นพืชตระกูลปาล์ม พันธุ์ที่พบได้ในไทยคือ ต้นปาล์มสาคูยอดแดง (Metroxylon sagus Rottb .) เกิดบริเวณป่าพรุ พื้นที่บริเวณที่มีน้ำท่วมขังหรือดินชื้นส่วนมากพบในพื้นที่ภาคใต้ ต้นสาคูนั้นมีลักษณะคล้ายต้นมะพร้าว ลำต้นสูงประมาณ 8 - 10 เมตร ใบไม่มีหนาม อายุต้นประมาณ 8-10 ปี จากอดีตนั้นต้นสาคูมีประมาณ 200 ไร่ ในปัจจุบันเหลือประมาณ 70 ไร่

ต้นปาล์มสาคู.jpg

สาคูพืช 1 อย่าง ประโยชน์ 108 อย่าง

ต้นสาคูถือเป็นพืชสารพัดประโยชน์เลยก็ว่าได้ ตั้งแต่รากของต้นเปรียบเสมือนที่อนุบาลสัตว์น้ำเป็นที่วางไข่ของปลาและป้องกันปลาใหญ่กินปลาเล็ก อีกทั้งยังเป็นแหล่งอาหารที่สมบูรณ์ของสัตว์น้ำ พอต้นสาคูเจริญเติบโตได้ 2 ปี ใบสามารถนำมามุงหลังคาได้หรือห่อขนมใบจาก นำก้านมาสานเสื่อ เมื่อเจริญเติบโตอย่างเต็มที่คือ 8 ปี ก็ตัดต้นมาทำเป็นแป้งสาคู ในบางต้นถ้าไม่ได้ตัดไปทำแป้งสาคูก็ล้มตายก็สามารถนำส่วนเปลือกกระพี้และลำต้นมาทำเป็นเฟอร์นิเจอร์ได้ เพราะต้นสาคูเป็นพืชที่มีความแข็งแรง จะเห็นได้ว่าต้นสาคูแท้จริงแล้วมีประโยชน์ทุกส่วน 1 ต้นสร้างประโยชน์ได้หลายอย่าง และ 8 ปีนั้นเปรียบเสมือนโบนัสนั่นคือแป้งสาคูที่เรารู้จักกัน

แป้งสาคู ในมุมมองของพืชเศรษฐกิจ

แป้งสาคูเป็นที่มีคุณค่าด้านโภชนาการสูง ถึงแม้จะมีสารอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตมากกว่าแป้งจำพวกข้าวและแป้งมันสำปะหลัง แต่ให้คุณค่าด้านโปรตีนสูงและยังมีไขมันต่ำ ในต่างประเทศเป็นนิยมทั้งรับประทานและแปรรูปในอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมไม้อัด กาว ผงชูรส หรือนำไปแปรรูปในอุตสาหกรรมน้ำตาลประเภท น้ำตาลกลูโคส เป็นต้น และในเนื้อที่ 1 ไร่ จะได้ผลผลิตที่มากกว่าข้าวถึง 4 ตัน ซึ่งเท่ากับ 4 - 6 เท่าของข้าว

หลังคาใบสาคู.jpg

ใบจากต้นสาคูที่แก่จัดสามารถนำมามุงหลังคา

แป้งสาคู.jpg

แป้งสาคูที่กลับมาเป็นที่นิยมอีกครั้ง ซึ่งแตกต่างจากแป้งสาคูสังเคราะห์คือ แป้งมีสีน้าตาลอ่อนและเป็นแป้งที่ให้คุณค่าทางโภชนาการสูง

ความสำคัญของต้นสาคูต่อระบบนิเวศ น้ำ และชีวิตคนพัทลุง

น้ำคือชีวิต สิ่งมีชีวิตทุกชีวิตย่อมพึ่งพาน้ำในการดำรงชีวิต ในการปลูกต้นสาคูจะขุดหลุมให้น้ำไม่ลึกหรือแค่ถาก ๆ เพื่อให้ ต้นสาคูมีน้ำท่วมขังตลอดและยังเป็นแก้มลิงอีกด้วย จึงเปรียบเสมือนคูน้ำเล็ก ๆ ที่รวมกันเป็นสายน้ำ อันเป็นแหล่งระบบนิเวศที่สำคัญ ทั้งเป็นต้นกำเนิดของห่วงโซ่อาหารของสัตว์น้ำไปสู่คนอันเป็นปลายห่วงโซ่อาหาร และต้นสาคูยังช่วยชะลอน้ำในฤดูน้ำหลาก นอกจากความสมบูรณ์ในระบบนิเวศทางน้ำยังก่อให้เกิดความสมบูรณ์ในระบบนิเวศทางอากาศ เพราะช่วยฟอกอากาศได้ดี พื้นที่สีเขียวเล็ก ๆ เหล่านี้ยังสะท้อนให้เห็นในด้านความเกื้อกูลกันของธรรมชาติทั้งทางบกและทางน้ำ ซึ่งมีประโยชน์ต่อคนในพื้นที่ สิ่งเหล่านี้คือความผูกพันธุ์ระหว่างต้นสาคูกับคนในท้องถิ่นที่ไม่สามารถตัดขาดจากกันได้

จากพื้นที่ 200 ไร่ เหลือเพียง 70 ไร่ โครงการพัฒนาของรัฐที่คืบคลานเข้ามาพร้อมกับต้นสาคูที่เริ่มสูญหาย

ต้นสาคูเป็นพืชที่กลับมานิยมกันอีกครั้งจากการโฆษณาขายสินค้าผ่านโลกออนไลน์เพราะได้รับความสนใจจากหลาย ๆคนและได้รับการตอบรับจากผู้บริโภคเป็นจำนวนมาก จึงทำให้เกิดข้อสงสัยว่าตอนนี้ต้นสาคูพัทลุงเหลือปริมาณมากน้อยขนาดไหน ? การพัฒนานั้นดีเสมอแต่ต้องควบคู่กับการอนุรักษ์ จากการสัมภาษณ์คนในพื้นที่ทราบว่า การขุดลอกถือว่าเป็นหนึ่งในโครงการพัฒนาของรัฐ โดยการขุดลอกนั้นจะต้องทำพื้นที่ทำให้คลองเตียนและลึก ในลักษณะคล้าย "ท่อน้ำ" คือต้องมีการขุดในระยะแนวยาวทำให้ต้องทำลายต้นสาคูหลายพันต้น ระบบนิเวศของแม่น้ำจากน้ำไหลจึงกลายเป็นน้ำนิ่ง สิ่งเหล่านี้ก่อให้เกิดปัญหาตามมาเช่น ปลาไม่มีที่วางไข่เพราะน้ำสะเด็ดลงคลองจนแห้งหมด หนึ่งในปัจจัยทำให้เกิดการขาดแคลนของน้ำ เมื่อน้ำไม่พอก็ส่งผลให้ต้นสาคูที่เหลือนั้นแห้งตายไปเรื่อย ๆ อีกทั้งสัตว์น้ำก็สูญหายไปตามกัน ปัญหาเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศโดยตรงทั้งความหลากหลายทางชีวภาพของสัตว์น้ำและพืชพันธุ์ในป่า และอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้ต้นสาคูสูญหายคือ การเปลี่ยนพื้นที่ป่าสาคูเป็นที่อยู่อาศัยหรือเป็นที่ดินว่างเปล่า

ระบบนิเวศสาคู.jpg

อ่านต่อตอนที่ 2

โดย: เกษร 2020/06/29

บทความที่คุณอาจสนใจ

ปัญหาภัยแล้งรับมืออย่างไร ?+'.jpg'
ปัญหาภัยแล้งรับมืออย่างไร ?

ปัญหาภัยแล้วในปี 2563 นี้ถือเป็นวิกฤตเลยก็ว่าได้ ดังนั้นการเตรียมตัวรับมือกับปัญหาภัยแล้งนั้นถือว่าเป็นเรื่องใกล้ตัวและมีความสำคัญอย่างมาก เราจึงรวบรวมวิธีแก้ปัญหาที่สามารถนำไปปรับใช้ได้ในระยะสั้นและยาว

เกษตรทฤษฎีใหม่ ช่วยเกษตรกรไทย ปลูกสิ่งดี ๆ+'.jpg'
เกษตรทฤษฎีใหม่ ช่วยเกษตรกรไทย ปลูกสิ่งดี ๆ

คำว่า “เกษตรทฤษฎีใหม่” คงเคยได้ยินกันมาพอสมควร เป็นพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 9 ซึ่งพระองค์ได้ทรงมอบแนวคิดให้กับเกษตรกรในการใช้พื้นที่เพาะปลูกและทำการเกษตรอย่างคุ้มค่า

ข้าวก่ำล้านนา (Khao Kum Lanna)+'.jpg'
ข้าวก่ำล้านนา (Khao Kum Lanna)

ข้าวก่ำล้านนา (Khao Kum Lanna) หนึ่งในข้าว GI ของไทย

ความแตกต่างระหว่างการการทำเกษตรเคมี เกษตรแบบธรรมชาติและเกษตรอินทรีย์+'.jpg'
ความแตกต่างระหว่างการการทำเกษตรเคมี เกษตรแบบธรรมชาติและเกษตรอินทรีย์

รู้หรือไม่ !? ความแตกต่างระหว่างการการทำเกษตรเคมี เกษตรแบบธรรมชาติและเกษตรอินทรีย์ ให้ผลผลิตและรายได้ที่ต่างกันด้วย